Chociaż słońce ma udowodnione pozytywne działanie na nasze samopoczucie (wspomaga produkcję endorfin), syntezę witaminy D i pobudzanie metabolizmu, nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV prowadzi do oparzeń skóry, podrażnień, przyspieszenia fotostarzenia czy utraty kolagenu i elastyny. Co więcej, promienie słoneczne mogą wpływać na wystąpienie w przyszłości często nieodwracalnych i prowadzących do stanów nowotworowych zmian skórnych. Jednym z powszechnych symptomów zbyt silnego wpływu promieni słonecznych na skórę są różnego rodzaju przebarwienia, będące uszkodzeniami procesów pigmentacyjnych.
Można wyróżnić różne typy plam od słońca:
- melasma – inaczej nazywana ostudą lub chloasmą. To zmiana skórna o charakterze przewlekłym, która charakteryzuje się symetrycznym, nieregularnym kształtem dobrze odgraniczonym od pozostałych obszarów. Ma żółtobrunatny lub ciemnobrunatny kolor. Powstaje przez zwiększenie liczby melanocytów oraz pobudzenie ich aktywności. Warto zauważyć, że ekspozycja na promienie słoneczne jest tylko czynnikiem indukującym melazmę, ale nie bezpośrednią przyczyną, która ma podłoże genetyczne i hormonalne (szczególnie jeśli chodzi o żeńskie hormony płciowe: progesteron i estrogeny, dlatego tego typu zmiana częściej dotyka kobiet)1;
- plamy soczewicowate (starcze) – występują u osób w starszym wieku. Stanowią opóźnioną odpowiedź organizmu na nadmierną ekspozycję na promieniowanie UV. Są to beżowe lub ciemnobrązowe, płaskie zmiany barwnikowe o zróżnicowanym kształcie i średnicy od ok. 1 mm do kilku centymetrów. Powiększają się i namnażają wraz z wiekiem oraz są trwałe. Powstają przez aktywację melanocytów dokonaną przez sąsiadujące z nimi keranocyty. Pod wpływem tego procesu uruchamia się produkcja melaniny. Starcze plamy soczewicowate mogą stanowić ryzyko rozwoju komórek rakowych, dlatego należy je regularnie kontrolować u dermatologa2;
- przebarwienia pozapalne – rodzaj zaburzenia pigmentacji, którego przyczyną jest nadprodukcja melaniny lub jej nieprawidłowe uwalnianie, spowodowane procesami zapalnymi. Mogą one mieć różne przyczyny. Do jednej z nich należą oparzenia słoneczne. Są to ciemnobrązowe, brązowe lub niebiesko-szare plamki naskórkowe lub skórne, pojawiające się na obszarach dotkniętych stanem zapalnym. Promienie słoneczne pogarszają i wyzwalają rozwój tego typu hiperpigmentacji3.
- piegi – zmiany barwnikowe mające podłoże genetyczne, ale pobudzane przez promienie słoneczne, pod wpływem którego się namnażają i ciemnieją. Mogą blednąć wraz z wiekiem. Zazwyczaj pojawiają się na czole, nosie, policzkach, plecach, nogach i rękach. Są spowodowane miejscowym podwyższeniem produkowanego pigmentu. To zazwyczaj niewielkie (ok. 2-5 mm) plamki o jasnobrązowym lub ciemnobrązowym kolorze, dodające ich posiadaczom uroku. Piegi są wyraźnie odgraniczone, ale nierównomierne. Szczególne predyspozycje do powstawania piegów mają osoby, które amerykański dermatolog Fitzpatrick zakwalifikował do fototypu I. lub II., czyli te, które prawie wcale się nie opalają, łatwo ulegają poparzeniom słonecznym i mają bardzo jasną lub jasną skórę4;