Dwutlenek tytanu – zastosowanie w kosmetykach

Dwutlenek tytanu (Titanium dioxide) to składnik stosowany w kosmetykach przede wszystkim jako filtr mineralny chroniący skórę przed szkodliwym działaniem promieni UV. Gdzie go jeszcze znajdziesz, jak dokładnie działa i czy jest bezpieczny dla skóry? Wyjaśniamy!

• Dwutlenek tytanu jest stosowany w kosmetykach przede wszystkim jako mineralny filtr przeciwsłoneczny, który odbija szkodliwe dla skóry promienie UV.

• W preparatach ochronnych stosowany jest dwutlenek tytanu w formie nanocząsteczek powlekanych tlenkiem glinu bądź krzemionką. Dzięki temu nie zostawia białych śladów i jest bezpieczny nawet dla skóry wrażliwej i najmłodszych.

• Liczne badania potwierdzają bezpieczeństwo stosowania tego składnika – nie przenika on przez barierę skórną i nie dostaje się do organizmu.

Dwutlenek tytanu (Titanium dioxide, ditlenek tytanu, TiO2) to nieorganiczny związek chemiczny, który ma postać białego proszku otrzymywanego w wyniku przemiany związków mineralnych wydobywanych ze skał. Jest szeroko stosowany w różnych produktach: spożywczych (jako barwnik np. w słodyczach), farbach i lakierach, kompozytach ortodontycznych, suplementach diety, a także w kosmetykach.

W kosmetykach dwutlenek tytanu w postaci mikrokrystalicznej stosowany jest przede wszystkim jako nieorganiczny filtr UV – w preparatach ochronnych przed słońcem, może też być wykorzystywany w niektórych kremach na dzień, podkładach czy balsamach do ust. Ponadto czasami stosuje się go jako biały pigment (np. dla rozjaśnienia kosmetyku) bądź substancja zagęszczająca. Dodatkowo chroni sam kosmetyk przed utlenianiem i utratą właściwości ochronnych pod wpływem słońca.

Dwutlenek tytanu występuje w wielu różnych formach, jednak w kosmetykach obecnie jest stosowana wyłącznie nano-TiO2, czyli dwutlenek tytanu w formie nanocząsteczek. Oznacza to, że rozmiar cząsteczki jest mniejszy niż 100 nm (nanometr czyli jedna milionowa milimetra), ale większy niż 1nm.

Nano-TiO jest fotoreaktywny i powoduje wzrost reaktywnych form tlenu oraz stresu oksydacyjnego w skórze. Problem ten został jednak rozwiązany przez powlekanie nanocząstek tlenkiem glinu lub krzemionką, aby zmniejszyć produkcję wolnych rodników – w takiej formie są one stosowane w kosmetykach. Dzięki temu udało się uzyskać formułę bezpieczną nawet dla delikatnej, wrażliwej czy atopowej skóry, o wysokiej skuteczności w ochronie przed promieniami UVA i UVB. Dzięki mikronizacji preparaty z dwutlenkiem tytanu nie pozostawiają na skórze białego zabarwienia, tak jak to miało miejsce w kremach z filtrem starszego typu.

W przeciwieństwie do filtrów chemicznych (organicznych), które pochłaniają promieniowanie UV, zmieniając je w nieszkodliwą dla skóry energię cieplną, filtry mineralne (nieorganiczne) działają jak tarcza ochronna na powierzchni skóry, odbijająca słońce. Ze względu na to, że są dobrze tolerowane, często są stosowane w produktach do skóry wrażliwej oraz w preparatach przeciwsłonecznych dla niemowląt i dzieci.

Mimo że dwutlenek tytanu jest skutecznym filtrem przeciwsłonecznym, dopuszczonym do stosowania w produktach promieniochronnych w maksymalnym stężeniu 25, pojawiły się zarzuty, że w formie nanocząsteczek (nano-TiO2) może przenikać przez barierę skórną, wnikać do układu oddechowego lub żołądkowo-jelitowego i rozprzestrzeniać się w organizmie, działając fototoksycznie czy nawet rakotwórczo.

Liczne badania – publikowane m.in. przez Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS – Scientific Commitee on Consumer Safety) – potwierdziły jednak bezpieczeństwo stosowania produktów z nano-TiO2. Dowodzą one, że dwutlenek tytanu nano:

• Pozostaje na skórze i nie przenika przez barierę skórną. Co ważne, składnik ten nie wnika nawet w skórę uszkodzoną (np. złuszczoną, po dermabrazji, opaloną, ze zmianami łuszczycowymi) – nie dociera więc do żywych komórek naskórka ani skóry właściwej.¹
• Nie ma działania drażniącego w ilościach stosowanych w produktach kosmetycznych.
• W formie stosowanej w kosmetykach (powlekanej) nie jest fototoksyczny i nie wywołuje wolnych rodników. Wręcz przeciwnie – chroniąc skórę przed promieniami UV zapobiega stresowi oksydacyjnemu.
• Przy zastosowaniu na skórę nie ma działania rakotwórczego.² Podobnie – gdy jest przyjmowany doustnie (np. gdy zostanie przypadkowo połknięty z pastą do zębów czy balsamem do ust).

Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) nie zaleca natomiast stosowania nano-TiO2 w preparatach, które mogą prowadzić do narażenia płuc przez inhalację, tj. produkty i proszki w aerozolu. Dlatego zwróć uwagę, czy nano-TiO2 nie ma w składzie rozpylanego produktu kosmetycznym lub proszku.

¹ SCCS. Opinion on titanium dioxide (nano form), 22 July 2013, revision of 22 April 2014. 2014.
² ECHA. CfRAR. Opinion proposing harmonised classification and labelling at EU level of Titanium dioxide. EC Number: 236-675-5 CAS Number: 13463-67-7 CLH-O-0000001412-86-163/F. 2017.