Pierwsze objawy menopauzy
Menopauza to moment całkowitego ustania miesiączkowania, poprzedzony kilkuletnim wygaszaniem czynności jajników i objawami o różnym nasileniu. Sprawdź, jakie są pierwsze symptomy przekwitania.
Menopauza to naturalny etap w życiu każdej kobiety, związany ze spadkiem hormonów i stopniowym wygasaniem funkcji jajników. Najczęściej występuje między 45. a 55. rokiem życia
Czas czytania : 8 MINUT
-
01 października 2026
Menopauzę (przekwitanie, klimakterium) definiuje się jako trwałe ustanie cykli miesiączkowych. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia menopauza to ostatnia miesiączka, po której przez co najmniej 12 miesięcy nie wystąpiło krwawienie – niezwiązana jednak np. z operacją usunięcia macicy czy jajników bądź nagłą utratą masy ciała w krótkim czasie. Biologicznie menopauza oznacza kres możliwości rozrodczych kobiety – utrata płodności jest naturalnym procesem fizjologicznym, którego nie da się powstrzymać, choć może on następować w różnym wieku.
Na świecie ok. 10% populacji stanowią kobiety w okresie po menopauzie (ok. 700 mln), a liczba ta stale się zwiększa m.in. z powodu zwiększającej się średniej długości życia ludzi1.
Klimakterium zwykle występuje pomiędzy 45. a 55. rokiem życia, w Polsce średni wiek to 51 lat2.
Moment wystąpienia menopauzy jest zależny od wielu czynników, takich jak uwarunkowania genetyczne, wiek wystąpienia pierwszej miesiączki, historia ciąż i porodów, długość cyklu miesiączkowego czy przebyte choroby. Coraz częściej też podkreśla się rolę czynników środowiskowych związanych ze stylem życia i wpływem ekspozomu na cały organizm i jego równowagę hormonalną. Często pierwsze objawy zapowiadające menopauzę pojawiają się dużo wcześniej, nawet 10 lat (średnio 5-6 lat) przed całkowitym ustaniem miesiączkowania – to tzw. okres przejściowy, okołomenopauzalny. U niektórych kobiet, nawet w wieku 35-40 lat, może dojść do wystąpienia przedwczesnej menopauzy, lecz w tym wieku należy skonsultować objawy z lekarzem, który przeprowadzi specjalistyczną diagnozę. Można wymienić kilka etapów związanych z menopauzą występujących w różnych okresach czasu.
Perimenopauza
Perimenopauza – to kilkuletni okres przejściowy (okołomenopauzalny), w czasie którego wiele kobiet zauważa u siebie niektóre objawy zmian hormonalnych, takie jak nagłe uderzenia gorąca, zmiany nastrojów, bezsenność czy zmęczenie. Związane jest to z powolnym wygasaniem czynności hormonalnej jajników i w efekcie szybką redukcją liczby pęcherzyków jajnikowych. Okres perimenopauzy charakteryzuje się również zmianą długości cyklu menstruacyjnego oraz mogą wystąpić plamienia. Cykle stają się krótsze lub dłuższe, a krwawienia bardziej obfite bądź skąpe. U niektórych osób okres ten trwa kilka, u innych nawet kilkanaście lat. Ryzyko ciąży jest mniejsze, ale ciągle istnieje, więc zaleca się stosowanie w tym czasie antykoncepcji.
Menopauza
Menopauza – to okres czasu, w którym od dnia wystąpienia ostatniej miesiączki, z przyczyn fizjologicznych, uwarunkowanych naturalnie zachodzącymi zmianami hormonalnymi, nie wystąpiła ona przez kolejne 12 miesięcy.
Postmenopauza
Postmenopauza – to okres rozpoczynający się rok po ostatniej miesiączce w życiu kobiety, po wygaśnięciu czynności jajników. Stopniowo poziom hormonów stabilizuje się na nowym, niższym poziomie, a objawy klimakterium zmniejszają się. Niestety, spadek poziomu estrogenów i spadek metabolizmu w tym okresie jest przyczyną innych dolegliwości, takich jak przyspieszone starzenie się i nagła utrata jędrności skóry, problemy z utrzymaniem wagi, wypadanie włosów, suchość i częstsze infekcje okolic intymnych. Każde krwawienie oraz plamienie w okresie postmenopauzy należy zgłosić lekarzowi.
Menopauza może wpływać na życie kobiet w różnoraki sposób. Niektóre z pań doświadczą bardzo łagodnych objawów, w przypadku innych symptomy mogą ukazać się znacznie bardziej uciążliwe. Niezależnie od tego menopauza jest kolejnym, zupełnie nowym etapem w życiu, często powodując lęk, niepewność, wstyd czy niezrozumienie własnego ciała.
Kobiety przechodzące menopauzę zwykle nie wiedzą gdzie szukać wsparcia i zrozumienia, nie wiedzą też, o co pytać swojego ginekologa. Właśnie w tym celu powstała platforma Vichy Hormonall. To miejsce dla kobiet w każdym wieku, w którym poczują się zrozumiane i znajdą odpowiedź na dręczące je wątpliwości. Z treści dostępnych na Vichy Hormonall mogą skorzystać też najbliżsi, by stać się jak najlepszym wsparciem w tym wymagającym okresie.
Zdarza się, że menopauza pojawia się przed 40., a nawet przed 35. rokiem życia, jednak przedwczesne wygaśnięcie czynności jajników nie jest stanem fizjologicznym i wymaga specjalnego postępowania. Zdarza się, że jest to „przypadłość” genetyczna, ale przedwczesna menopauza może też być objawem choroby autoagresywnej czy neurologicznej, np. zapalenia tarczycy (Hashimoto), celiakii, cukrzycy typu I, reumatoidalnego zapalenia stawów, miastenii itp. Uważa się też, że rosnąca liczba menopauz przed czterdziestką (to już nawet 1 na 100 kobiet) związana jest ze stresem cywilizacyjnym, w jakim żyjemy.
Czasami zatrzymanie miesiączki następuje gwałtownie, lecz także może następować stopniowo, natomiast w większości przypadków towarzyszą temu inne charakterystyczne dla menopauzy objawy, takie jak uderzenia gorąca, nadmierne pocenie się, wahania nastroju, problemy ze snem, kołatanie serca, niczym nieuzasadnione tycie itp. Dlatego konieczna jest wizyta u lekarza ginekologa-endokrynologa oraz przeprowadzenie badań diagnostycznych, głównie poziomu hormonów – przede wszystkim progesteronu i estrogenów, hormonów przysadki mózgowej (TSH i FSH), hormonów tarczycy czy nadnerczy (np. prolaktyny).
Często przywrócenie przedwcześnie zatrzymanej miesiączki jest możliwe po zastosowaniu odpowiedniej terapii hormonalnej zaleconej przez lekarza. U niektórych kobiet udaje się w ten sposób przywrócić płodność. Jednak przedwczesna menopauza nie tylko może pokrzyżować plany dotyczące macierzyństwa, ale może wpłynąć również negatywnie na zdrowie kobiety. Zmniejszenie stężenia hormonów płciowych (szczególnie estrogenów) zwiększa bowiem ryzyko m.in. chorób układu krążeniowego, osteoporozy i innych.
Ponieważ zmiany menopauzalne zachodzą stopniowo i często przez kilka lat, wiele kobiet ma problem z określeniem, czy na pewno już wystąpiła u nich menopauza. Dlatego niezwykle ważne są regularne wizyty i badania u ginekologa, który na podstawie objawów będzie w stanie postawić prawidłową diagnozę. Czasami zdarza się jednak, że miesiączka powraca nawet po 12-miesięcznej przerwie. Wtedy warto wykonać badanie ultrasonograficzne miednicy, które pomoże wykluczyć inne przyczyny krwawienia niż miesiączka w okresie okołomenopauzalnym, a tym samym potwierdzić diagnozę, czyli nadejście menopauzy. Diagnostyka laboratoryjna nie jest konieczna, jednak badanie krwi może być przydatne w przypadku pojawienia się objawów, które nie są charakterystyczne dla menopauzy i mogą sugerować inne schorzenie. Wtedy warto np. wykonać badanie krwi, aby sprawdzić poziom hormonu FSH, stymulującego dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, oraz poziom estrogenów. Za pomocą badania krwi można też stwierdzić rozpoczęcie okresu pomenopauzalnego u kobiet, które nie mają macicy i z tego powodu nie mają miesiączki. Należy jednak pamiętać, że opisywane w artykule przypadki są wyłącznie dla celów informacyjnych, a rozpatrywaniem danego problemu medycznego oraz diagnozą zajmuje się lekarz.
Jednym z najbardziej dokuczliwych objawów menopauzy są nagłe uderzenia gorąca i zwiększona potliwość. Zmniejszona produkcja estrogenów powoduje zaburzenia termoregulacyjne i naczyniowe, co powoduje nagłe zmiany temperatury ciała, odczuwane zwłaszcza w górnym obszarze ciała. Uderzenia gorąca mogą podnieść temperaturę ciała nawet o kilka stopni w krótkim czasie i spowodować uczucie osłabienia, zasłabnięcie i silne pocenie. Nadpotliwość (zlewanie się potem) pojawia się często nocą, co powoduje zaburzenia snu – niezwykle ważnego dla regeneracji całego organizmu. Inne objawy menopauzy odczuwane na co dzień to:
Nie wszystkie kobiety mają takie same dolegliwości podczas menopauzy. Ok. 1/3 nie odczuwa żadnych innych objawów poza ustaniem miesiączkowania. Tendencja do nasilonych objawów bywa dziedziczna, choć uważa się, że ogromny wpływ ma też na nie „prozdrowotny” styl życia: odpowiednia dieta, umiarkowany i regularny wysiłek fizyczny, umiejętność wypoczywania i radzenia sobie ze stresem. Dużą rolę w poprawie jakości życia i zmniejszeniu przykrych dolegliwości odgrywa hormonalna terapia zastępcza (HTZ), która powinna być zalecona przez lekarza i przeprowadzana pod jego kontrolą. Co ciekawe, ma też ona pozytywny wpływ na skórę, zapobiegając negatywnym zmianom zachodzącym w niej pod wpływem nagłego spadku poziomu estrogenów, takim jak utrata jędrności i elastyczności, przesuszenie, nasilenie się zmarszczek.
Jakie zmiany zachodzą w skórze w trakcie menopauzy? Pod wpływem zmian hormonalnych zachodzących w okresie menopauzy – związanych z obniżeniem poziomu estrogenu i progesteronu – wiele kobiet obserwuje u siebie pogorszenie jakości skóry i jej przyspieszone starzenie. Wskazuje się trzy główne zmiany o charakterze klinicznym:
Na poziomie biologicznym skóra charakteryzuje się znacznym spadkiem funkcji gruczołów łojowych (-57%), obniżeniem lepkosprężystości oraz pogłębieniem bruzd skórnych4.
Wszystkie te zmiany powodują, że:
Warto też pamiętać, że w okresie menopauzy skóra gorzej radzi sobie ze stresem oksydacyjnym. Przyczynia się do tego nie tylko osłabienie jej warstwy ochronnej, ale też sam fakt obniżenia poziomu estrogenów, które są silnymi przeciwutleniaczami i wzmacniają właściwości antyoksydacyjne skóry.
Skóra w tym trudnym okresie wymaga szczególnej pielęgnacji i to jest czas, kiedy wiele kobiet w wieku 45-55+ zwraca się po profesjonalną pomoc do dermatologów, kosmetologów i lekarzy medycyny estetycznej. Celem codziennej pielęgnacji podczas menopauzy powinno być przede wszystkim:
Uwaga! Podstawą pielęgnacji powinno być dokładne oczyszczanie skóry z zanieczyszczeń, a także delikatna eksfoliacja i systematyczne złuszczanie zrogowaciałej warstwy naskórka – zapewnia ona lepsze nawilżenie, sprzyja też odnowie komórkowej przy jednoczesnym odblokowaniu porów. Preparat złuszczający powinien być dobrany w zależności od stanu skóry, np. peeling kwasowy, peeling enzymatyczny, scrub itp. Pamiętaj, że skóra jest pierwszym organem, po jakim widać zmiany hormonalne zachodzące w całym organizmie. Jednocześnie odpowiednia pielęgnacja jest w stanie szybko przynieść poprawę jej jakości i funkcji ochronnych. Warto też kontrolować skórę regularnie u dermatologa, bowiem w tej grupie wiekowej najczęściej wykrywany jest czerniak – najgroźniejszy nowotwór skóry.
I jeszcze jedno: włosy!
Nie tylko skóra, ale też włosy cierpią z powodu menopauzy. Estrogeny korzystnie działają na mieszki włosowe, wydłużając fazę anagenu i przyspieszając wzrost włosa. Jeśli ich produkcja się zmniejsza, zaczyna przeważać wpływ androgenów – a te hormony niestety prowadzą do atrofii mieszków włosowych zlokalizowanych na głowie i wypadania włosów. Na szczęście nie dochodzi do pojawienia się charakterystycznych dla łysienia androgenowego u mężczyzn, ognisk wyłysienia na szczycie i zakoli. U kobiet włosy przerzedzają się na całej głowie, w okolicy ciemieniowej lub szczytowej, charakterystyczny jest objaw „rozszerzania się przedziałka”, zwany też „objawem choinki”. Pomoże odpowiednia pielęgnacja włosów i profesjonalne zabiegi hamujące łysienie.
Z drugiej strony androgeny pobudzają wzrost włosów w miejscach tzw. androgenozależnych, czyli na brodzie, nad górną wargą, na podbrzuszu, pod pachami, w okolicy narządów płciowych. Możesz więc zaobserwować pojawienie się w tych obszarach delikatnego meszku, lub silniejszego owłosienia. Jeśli chcesz się go pozbyć to pomocne będą klasyczne metody depilacji, np. kremem, woskiem, golenie maszynką. Możesz też wykonać zabieg laserowy trwale redukujący owłosienie – choć nie zawsze będzie on skuteczny, w przypadku włosów meszkowych, ze względu na zbyt małą zawartość melaniny, która jest chromoforem pochłaniającym energię lasera.
Zarówno w przypadku perimenopauzy, menopauzy, jak i postmenopauzy potrzeby skóry mogą ulegać zmianie. Nadmierna suchość, utrata blasku, cienie pod oczami, bardziej widoczne zmarszczki czy przebarwienia – to tylko niektóre z problemów, z jakimi możesz zmagać się w tym okresie. Dlatego, aby w możliwie najlepszym stopniu zapewnić komfort swojej skórze, Twoja codzienna rutyna pielęgnacyjna powinna być dopasowana do etapu menopauzy.
Jakie kosmetyki warto włączyć do rutyny pielęgnacyjnej w trakcie perimenopauzy? Będą to produkty intensywnie nawilżające, regenerujące i wzmacniające barierę hydrolipidową skóry, które odpowiadają na przyczyny zmian hormonalnych zachodzących na skórze w tym okresie. Warto sięgać po kosmetyki z ceramidami, kwasem hialuronowym, niacynamidem oraz lipidami, które ograniczają utratę wody i poprawiają elastyczność skóry. W odpowiedzi na specyficzne potrzeby skóry w tym okresie warto zwrócić uwagę na gamę Vichy Neovadiol, stworzoną z myślą o pielęgnacji skóry kobiet w trakcie perimenopauzy:
Neovadiol Kompleks uzupełniający na dzień do skóry suchej – jego formuła reaktywuje mechanizmy skórne w okresie menopauzy: modeluje owal twarzy, wygładza zmarszczki, poprawia sprężystość skóry5. Zawarte w jego formule proksylan6, polisacharyd z kasji oraz kwas hialuronowy wzmacniają syntezę kolagenu, ograniczają wiotczenie skóry, uelastyczniają i ujędrniają5. Krem posiada lekki, kwiatowy zapach, zapewnia gładkie i niewidoczne wykończenie5, a jego formuła została dostosowana do potrzeb suchej skóry. Wypróbuj także Neovadiol Kompleks uzupełniający na dzień do skóry normalnej i mieszanej.
Neovadiol Kompleks uzupełniający odbudowujący na noc – wspomaga regenerację skóry, kiedy śpisz. Jego formuła wzbogacona w proksylan6, polisacharyd z kasji i kwas hialuronowy poprawia blask7, wygładza skórę, i modeluje owal twarzy8. To lekki krem-żel z natychmiastowym efektem chłodzenia skóry o gładkim i niewidocznym wykończeniu9.
Neovadiol Korygujący krem do skóry wokół oczu i ust – niweluje widoczny wpływ menopauzy na skórę: ujędrnia, nawilża i poprawia jej sprężystość. Posiada nietłustą konsystencję, która szybko się wchłania10.
Do codziennej pielęgnacji skóry w okresie menopauzy polecamy gamę Neovadiol Magistral. Jej formuły zostały wzbogacone w proksylan6 oraz polisacharyd z kasji, które kompensują widoczny wpływ zmian hormonalnych na skórę oraz odżywcze kwasy Omega 3-6-9:
Neovadiol Magistral Odżywczy krem na noc – to łagodzący balsam na noc o lekkim, kwiatowym zapachu. Jego formuła intensywnie odżywia, wygładza skórę i przywraca jej poczucie komfortu. Zmniejsza wiotkość, poprawia gęstość skóry i wygładza zmarszczki.
Neovadiol Rose Platinium Krem pod oczy – został stworzony przez ekspertów Vichy, aby zredukować opuchnięcia i cienie pod oczami oraz widocznie wygładzić zmarszczki. Jego formuła redukująca opuchnięcia11 zawiera kofeinę, pochodna wapnia i kojącą wodę wulkaniczną Vichy. Skóra wokół oczu staje się wygładzona, rozświetlona i zrewitalizowana. Krem posiada przyjemną konsystencję, która szybko się wchłania i nie pozostawia lepkiej warstwy na skórze11.
Neovadiol Rose Platinium wzmacniająco-rewitalizujący krem na dzień – to formuła łącząca w sobie pochodną wapnia i wosk pszczeli, która przywraca skórze blask, witalność i gęstość12. Krem zachwyca delikatnym, różanym zapachem.
Neovadiol Rose Platinium wzmacniająco-regenerujący krem na noc – to pierwszy krem od Vichy do skóry dojrzałej na noc redukujący zmarszczki senne13. Jego formuła wspiera wytrzymałość bariery ochronnej skóry, przywraca komfort i naturalny blask oraz rewitalizuje i ujędrnia skórę13.
„Jesteś tym, co jesz”. Nie ma w tym powiedzeniu przesady, a badania pokazują, że dieta bogata w fitoestrogeny, witaminę D, kwas foliowy oraz kwasy omega-3 może znacząco poprawić jakość życia kobiet po 50. roku życia, zmniejszyć dokuczliwe objawy menopauzy, a nawet ryzyko zachorowania na nowotwory, osteoporozę i choroby metaboliczne. Gdzie szukać tych składników? Wzbogać swoją dietę o:
Ogranicz też spożycie przetworzonych, smażonych potraw i produktów z wysokim indeksem glikemicznym. W związku ze spowolnionym metabolizmem i gorszym krążeniem teraz twoje ciało ma większą tendencję do zatrzymywania wody, co powoduje, że często jest obrzęknięte, pojawiają się też worki pod oczami. Dużo pij, przynajmniej 2 litry dziennie wody dziennie, ogranicz też spożycie kofeiny oraz soli, aby zapobiegać opuchliźnie.
Suplementacja w okresie menopauzy uzupełni niedobory ważnych witamin i minerałów. Przede wszystkim uzupełniaj – najlepiej po konsultacji lekarskiej – następujące składniki:
Należy pamiętać, aby suplementacje weryfikować zleconymi przez lekarza badaniami oraz opisanymi przez niego wskazaniami.
Odpowiednio zbilansowana dieta pomoże ci też utrzymać odpowiednią wagę w okresie menopauzy – a nie jest to takie łatwe. W okresie menopauzy zmienia się bowiem rozłożenie tłuszczu w tkankach – głównie gromadzi się on w okolicy brzucha, otaczając narządy wewnętrzne ciała. Kobietom dużo trudniej jest teraz schudnąć niż w młodości, a ich organizm ma mniejsze zapotrzebowanie energetyczne niż jeszcze kilka lat temu. Warto jednak trzymać zrównoważoną dietę i regularnie się ruszać – nie tylko ze względu na smukłą sylwetkę.
Wzrost masy ciała podczas menopauzy może podwyższać ciśnienie tętnicze, zaburzyć gospodarkę lipidową oraz podwyższyć ryzyko wystąpienia insulinooporności. Równie ważna jak dieta jest aktywność fizyczna podczas menopauzy. Regularny, umiarkowany ruch pomaga utrzymać prawidłową wagę, wspomaga budowę tkanki mięśniowej (która z wiekiem ulega zanikowi), poprawia gęstość mineralną kości, ruchomość stawów, wydolność krążeniowo-oddechową. Wybierz coś, co lubisz – może to być spacer, joga, jazda na rowerze czy pływanie. Ważne, aby ruszać się codziennie!
Menopauza to trudny moment w życiu kobiety, także intymnym. Na skutek zmian hormonalnych pojawiają się bowiem dolegliwości związane z suchością pochwy i atrofią tkanek chroniących narządy płciowe. Podobnie jak na twarzy i całym ciele, także i tutaj dochodzi do stopniowego zaniku tkanek, zmniejsza się też naturalna zawartość kwasu hialuronowego odpowiedzialnego za nawodnienie i jędrność skóry. Obniżona produkcja estrogenów spowalnia aktywność fibroblastów, powodując postępujące zmniejszenie grubości skóry właściwej, swoją objętość zmniejszają też adipocyty (komórki tłuszczowe) w obrębie narządów płciowych, powodując wiele dolegliwości podczas codziennego funkcjonowania: podrażnienie, pieczenie, ból podczas stosunku, dyskomfort np. podczas jazdy na rowerze.
Wiele kobiet w tym wieku zgłaszających objawy dyspareunii (ból w trakcie stosunków) cierpi właśnie na skutek odwodnienia tkanek, suchości błony śluzowej i degeneracji komórek. Dotyczy to głównie kobiet, które nie korzystają z zastępczej terapii hormonalnej. Suchość pochwy przyczynia się również do problemów z układem moczowym. Wraz z wiekiem dochodzi też do osłabienia mięśni dna miednicy i opuszczeniu pęcherza oraz narządów rodnych, co może powodować objawy wysiłkowego nietrzymania moczu (mimowolna ucieczka moczu podczas kaszlu, śmiechu, ćwiczeń itp.). Mimo tak dotkliwych objawów wiele kobiet niechętnie mówi o swoich problemach lekarzowi ginekologowi. Tymczasem jest wiele pomocnych metod: od domiejscowych leków hormonalnych aż po zabiegi ginekologii estetycznej, np. ostrzykiwanie kwasem hialuronowym bądź laseroterapię.
Objawy menopauzy nie dają Ci spokoju? Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, które pozwolą Ci lepiej zrozumieć swoje ciało.
Czym jest perimenopauza i jak długo trwa?
Czy krwawienie po menopauzie jest normalne?
Czy menopauza wpływa na wygląd skóry?
Czy w trakcie menopauzy wypadają włosy?
Tekst został zweryfikowany przez mgr Kingę Bożek.
Za deklaracje marketingowe odpowiada Vichy.
Mgr Kinga Bożek, Specjalista ds. Legislacji i Oceny Bezpieczeństwa